Vlaanderen ontwaakt… Kwarteeuw depressies

Momenteel (17/03) bevind ik mij in mijn 'schrijvershol' in Griekenland waar ik mijn nieuwe boek afrond en mijn volgende antidepressie-kuurweken van mei en juni voorbereid, maar het volgende wil ik toch even onder ogen brengen. Vlaanderen ontwaakt verdwaasd en onthutst over het aantal depressies en vooral dan over de economische kosten van het fenomeen. Aanleiding is een studie van de KULeuven. (,,The Theory and Treatment of Depression. Towards a dynamic Interactionism Model'', onder redactie van Jozef Corveleyn, Patrick Luyten en Sidney Blatt. Leuven University Press, )

Alles wordt vandaag uitgedrukt in cijfers en niet in letters. Als depressies ons land 1 miljard Euro per jaar kost en werknemers gemiddeld 40 dagen per jaar afwezig zijn wegens ziekte, gaat onze economische bel (eindelijk) rinkelen. Als de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voorspelt dat depressie tegen 2020 dé 'ziekte nr.1' zal zijn; vér boven de hart- en vaatziekten; dan beginnen we verwoed onze rekening te maken. De ziekteverzekering kan dat immers allemaal niet langer slikken.

De wet van het getal maakt dat er nu plots wél aandacht is voor de depressieve medemens. Of is het voor onze portemonnee ?

Na 25 jaar strijd tegen depressie; een opvanghuis voor depressieven gedurende 13 jaar, honderden voordrachten,3 bestseller-boeken over het thema en meer dan 12.000 gesprekken later… vind ik het behoorlijk lachwekkend én tegelijk bedroevend dat een Leuvens onderzoek de kat de bel moet aanbinden als het kalf verdronken is…Dure en tijdrovende studies moeten eerst altijd bewijzen aanvoeren voor datgene wat al lang gemeengoed is. Wat we met z'n allen in onze omgeving ook kunnen waarnemen. Ondertussen is de schade en de schande voor duizenden mensen een feit geweest.

KUL-onderzoeker Luyten pleit ervoor om op korte termijn (!) de artsen en hulpverleners een betere 'psycho-educatie' te geven. Dit had al veel langer moeten gebeuren. Vijfentwintig jaar geleden was dat al nodig ! Ik heb hier al voor gepleit in mijn boek 'Wacht niet tot het donker wordt.' (uitg.Pelckmans,1984)

Uit het onderzoek blijkt het eens te meer : Onze artsen zijn nog stééds niet opgeleid in het kijken en luisteren naar depressies. Toch schrijven ze al die jaren tonnen gevaarlijke antidepressiva voor…Depressie is 'big business' geworden,maar zonder resultaat (winst) voor de depressieve patiënt zélve.

Luyten zegt verder :,,Een betere herkenning van de depressie is belangrijk. We zijn tot de conclusie gekomen dat de oorzaken niet of biologisch of psychologisch zijn. Vroeger dacht men dat het ofwel in de genen ofwel in het hoofd zat. In werkelijkheid ligt het veel complexer. Depressies zijn het gevolg van een wisselwerking tussen biologische en psychologische kenmerken,temperament, persoonlijkheid en stress.''

Eindelijk een studie die ook zegt dat depressie niét zomaar genetisch is ! Eindelijk een studie die ook zegt dat depressie niét zomaar in het hoofd zit ! Eindelijk hét bewijs dat depressie geen 'klassieke' ziekte is ! ( zie mijn boek 'Depressie is geen ziekte',Standaard Uitgeverij, 1999)

Als de oorzaken niet enkel biologisch of psychologisch zijn; waar liggen ze verder dan nog wél ?

Het onderzoek 'vergeet' allicht nog dé belangrijkste oorzaken nl. de sociologische en maatschappelijke factoren van depressie aan te wijzen. Uiteindelijk bepaalt dit ook onze persoonlijkheid,ons temperament,onze psychologie en niet in het minst onze stress.

Misschien is dat wel net iéts te gevaarlijk om te onderzoeken ? Ons geroemde en geprezen samenlevingsmodel zou hierdoor wel eens in vraag kunnen worden gesteld…Het economische denkmodel veroorzaakt nl. juist heel wat depressies. We horen zoiets niet graag. Hoe komt het trouwens dat de WHO spreekt over 340 miljoen depressieven en 1 miljoen zelfmoorden vnl. in de Westerse wereld ? In Afrika is het fenomeen depressie quasi onbestaande.Net zoals zelfmoord.

Toenemende individualisering,scheidingen en verlieservaringen, het wegvallen van familieverbanden en rituelen,sociaal isolement en solitair leven, technologische communicatie en emailisering,tijdsdruk en prestatiegerichtheid,verkeersellende en bevolkingsdichtheid, reorganisatie en rationalisaties,flexibiliteit en stressbestendigheid,voortdurende fusie en 'restyling',gebrek aan psychologische en materiële ruimte,schoonheidsideaal,geldhonger en financiële zorgen,diplomajacht en verwetenschappelijking,mediacultuur en vedettecultus,kinderen als miniatuur-volwassenen…zijn maar enkele van de vele factoren die depressies mede genereren.

Je moet al heel sterk zijn als individu, om vandaag de dag NIET ergens in de loop van je leven depressief te worden !

Depressie is dus vaak een natuurlijke(gezonde)reactie op een onnatuurlijke en verziekte situatie. Een natuurlijke sabbat. Een toestand van tijdelijk autisme. Een staking van onbeperkte duur. Een poging tot herstel en evenwicht. Een stil protest… Depressie is de prijs die we betalen voor onze extreem manische manier van leven in de afgelopen kwarteeuw. Ofwél betalen we- mét blikken en blozen- die miljoenen euro's-prijs van zovele depressies,zelfmoorden en … Ofwél zullen we collectief 'anders moeten gaan leven'…Een andere conclusie is er niet. Tenzij aan de symptomen blijven 'prutsen' zoals we bij depressies al zo lang doen.

De 'grote depressie' is allicht een maatschappelijk keerpunt in ons denken en leven. Crisis is ook kans !

Laat deze studie een begin zijn van be-zinning. Terug naar onze zinnen. In waan-zinnige tijden.

De KULeuven-studie pleit evenwel voor langere (symptoom)behandelingen

,,Patiënten krijgen op dit moment in de eerste plaats een korte behandeling. Die duurt twaalf tot zestien weken en kan bestaan uit psychotherapie en uit medicatie. Uit het nieuwe onderzoek blijkt dat die behandeling in feite te kort is. We moeten komen tot langere behandelingen: zes maanden tot een jaar mogen geen uitzondering zijn. Bij langere behandelingen dalen de hervalcijfers naar 15 procent. We moeten ook komen tot een meer gepersonaliseerde behandeling.

Laat ons eerlijk wezen. Voor 'gepersonaliseerde behandeling' van honderdduizenden (miljoenen) depressieven is er geen tijd en geld. Er zijn ook niet genoeg hulpverleners. Er bestaat ook geen 'gelukspil'.

Depressies houden nà ongeveer een jaar, vanzelf op als mensen voldoende tijd,ruimte en begrip vinden. Dat zoeken ze in de eerste plaats in hun omgeving,niét bij hulpverleners. (zie Depressie is geen ziekte,blz.) Verder zal trager en kwaliteitsvoller leven de keuze zijn die iemand in een depressie (én zijn omgeving) moet gaan maken. Depressie is daarom een kruispuntsituatie. Zowel individueel (micro) als maatschappelijk (macro).

Laat ons dus niet nog eens de fout maken om in de volgende kwarteeuw dure man-,macht- en paardenmiddelen in te zetten voor een oplossing die vrij simpel, maar daarom net juist zo moeilijk is…

Bob Vansant
psychotherapeut-auteur

http://www.bobvansant.cjb.net

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here