Asielzoekers in de klas… speel niet te veel hulpverlener

klasseAsielzoekers in de klas, “Speel niet te veel hulpverlener. Daar zijn anderen voor”. Elk schooljaar zoeken duizenden kinderen van asielzoekers hun weg naar de school. Hoe gaan leraren daarmee om? Welke rol spelen ze? Wat doen ze bij een uitwijzing? En wat als een kind van een asielzoeker een kind zonder papieren wordt?

Deze maand verdeelt Klasse de bijlage Asielzoekers in de klas, in de reeks De Eerste Lijn, bij 180.000 leraren in Vlaanderen. Klasse ondersteunt leraren zo bij de begeleiding van asielzoekers en kinderen zonder papieren én benadrukt het basisrecht op onderwijs aan elk kind.

In 2012 werden in België 21.461 asielaanvragen ingediend. In september 2012 zaten meer dan 7.000 kinderen in de Belgische opvangcentra. De Europese Unie stelt dat er in België naar schatting 100.000 mensen zonder papieren leven. Minstens tien procent ervan zouden kinderen zijn.

De Eerste Lijn, een bijlage bij het blad Klasse voor Leraren, brengt het verhaal van lerares Elke Derre uit het Koninklijk Atheneum van Schoten. Zij worstelt met het lot van Ramin en Ramish die vier jaar geleden uit Afghanistan gevlucht zijn naar België en voor wie uitwijzing dreigt.

Rachel Laget van Kruispunt Migratie-Integratie geeft duiding. Haar boodschap aan leraren is: “Speel niet te veel hulpverlener. Daar zijn anderen voor.”

Marina Sleurs van de Clementiaanschool in Overpelt werkt al jaren samen met een opvangcentrum voor asielzoekers. De Eerste Lijn geeft uitleg over de unieke rol van de leraar, de aanpassingsproblemen van anderstalige nieuwkomers, uitwijzingen en afscheid nemen.

Unieke rol van de school

Na een periode van vluchten, angst en onzekerheid is de school voor kinderen van kandidaat-vluchtelingen een veilige haven.

Een leraar kan zich op drie manieren opstellen tegenover kinderen van asielzoekers en mensen zonder papieren: als redder (helpen), als wegwijzer (doorverwijzen), als steunpilaar (ondersteunen).

Rachel Laget van het Kruispunt Migratie-Integratie: “Elke leraar kiest zelf wat hij wil betekenen voor die kinderen. Maar zijn belangrijkste rol is die van leraar: hij creëert een stabiele leeromgeving met zo veel mogelijk ontwikkelingskansen, welk perspectief die kinderen ook hebben. Dat is de unieke rol van een leraar.”

Uitwijzing botst met langetermijnperspectief

Het langetermijnperspectief op school botst vaak met de onzekere vooruitzichten van een asielkind. Uitwijzingen zorgen voor heel wat emotie: woede, verontwaardiging, frustratie en onbegrip. Plots zien leraren al hun inspanningen teniet gedaan.

Rachel Laget: “Naast persoonlijke grenzen zijn er ook de rode grenzen. Dat is het juridische kader, vaak ook Europese wetgeving. Daar kan je niks aan veranderen. Soms willen leraren of scholen rode grenzen verleggen. Wie dat doet, bokst zich kapot. Solidariteits- en protestacties zijn begrijpelijk en menselijk. Maar verlies je daar als leraar of school niet in en mispak je niet aan het effect van zo’n actie: de wet aanpassen kan je niet. Andere organisaties die wél wegen op het beleid kunnen je signaal wel oppikken.”

Marina Sleurs, directeur van de Clementiaanschool in Overpelt: “Mijn leraren mogen over het asielbeleid in België denken wat ze willen. Maar de kinderen van asielzoekers hebben daar niet om gevraagd. Dus zorgen we goed voor hen, ook al is het maar voor enkele maanden. Wat we soms op een korte tijd aan een kind hebben meegeven, dragen kinderen voor hun leven mee. Wonderen kunnen we niet doen, daar moet ik mijn leraren geregeld aan herinneren.”

Onduidelijke rechten en plichten

Het is voor leraren en scholen niet altijd duidelijk welke rechten en plichten kinderen van asielzoekers of kinderen zonder papieren hebben. De Eerste Lijn ondersteunt de leraren.

Elk kind tussen zes en achttien jaar in België is leerplichtig. Een school mag de inschrijving van een leerling zonder papieren niet weigeren. Ze is ook niet verplicht om de aanwezigheid van de kinderen zonder papieren te melden bij de politie of de Dienst Vreemdelingenzaken. De politie mag kinderen zonder papieren ook niet opsporen via de school.
De school krijgt werkingsmiddelen voor elke regelmatige leerling die ingeschreven is, ook die zonder wettig verblijf. Een leerling zonder papieren kan stage lopen en zijn diploma halen. De schoolverzekering geldt ook voor hem. Hij heeft geen recht op een schooltoelage.

(Voor meer info: raadpleeg het ‘Infodossier Leerlingen zonder wettig verblijf’ op www.kruispuntmi.be)

Klasse biedt houvast om als leraar met asielzoekers in de klas om te gaan.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here