WAAROM DE KONINGIN GEEN ‘EET SMAKELIJK’ ZEGT.

Aalst (redactie/eo/mas) De Perzische dichter Saadi schreef in de 13de eeuw: “Van wie leert gij manieren? Van de ongemanierden.” Veel regels, adviezen en   tips zijn te vinden in het boek ‘Hoe hoort eigenlijk’. Geschreven door Reinildis van Ditzhuyzen. Voor 19.95 te koop in de boekhandel (ISBN 978 90 230 1219 1). Een ontspannend stukje tafelcultuur op deze verkiezingszondag.

Smakken en slurpen

We vinden het heel vanzelfsprekend: tijdens de maaltijd praat je niet met volle mond. Degenen die dat wel doen vallen op. Is eten cultureel bepaald? In sommige landen in Azië is boeren, smakken en slurpen geen probleem, het zijn tekenen van enthousiasme voor wat er gegeten wordt. Wanneer de koningin op staatsbezoek gaat naar bijvoorbeeld de Volksrepubliek China wordt er volgens de etiquette met elkaar omgegaan. En die regels zijn internationaal, smakken en slurpen komen daar niet in voor. Etiquette, omgangregels, is dan geen hard voorschrift, maar laat de betrokkenen op een plezierige manier met elkaar omgaan. Houdt iedereen zich aan dezelfde regels dan worden er geen fouten of zelfs blunders gemaakt.

Liefde voor tafelcultuur

In ‘Blauw Bloed’ vertelt Gerard de Haan over wat je wel aan tafel doet en vooral wat je niet moet doen. Hij heeft het over prakken, hooien, metselen en roeien. Dat zijn dingen die je niet aan tafel doet. Wat dat is zien we in de uitzending van zaterdag. Gerard staat als jochie al met zijn neus tegen de etalage van de plaatselijke antiquair. Hij begint met het verzamelen van zilver en porselein en heeft inmiddels al jaren in Zutphen een speciaalzaak in serviezen, bestekken, glas en kristal.

Géén ‘eet smakelijk’

In adellijke kringen vangt de maaltijd niet aan met elkaar ‘eet smakelijk’ toe te wensen; men gaat er vanuit dat het eten goed is. Je zegt ook niet bij een visite dat je hoopt dat de avond gezellig zal worden, daar ga je van uit. Maar er is nog een reden en wel die van de sociale uitsluiting. De klasse waartoe men behoort is immers direct duidelijk. Zo zeg je in adellijke kringen ook geen colbert (moet zijn: jasje), gebakje (taartje) en koelkast (ijskast). Doe je dat wel dan is het voor de hogere klasse direct duidelijk dat men hier met een burgerman of -vrouw te maken heeft. Een collega vertelde bij aanvang van een diner ‘eet smakelijk’ te hebben gezegd. Zijn disgenoten reageerden verbaasd. Er werd niets teruggezegd en dat was niet onbeleefd bedoeld, zo bleek later. De andere – adellijke – gasten kregen het ‘eet smakelijk’ gewoonweg niet over hun lippen. Tijdens zulke diners is het niet verstandig om elkaar ‘smakelijk eten’ toe te wensen, hoe goed bedoeld ook. Voor thuis is het aardig om het juist wel te zeggen. U twijfelt immers niet aan de kunsten van de kok, maar gebruikt het als een teken dat de maaltijd begint.

Doe maar ‘gewoon’?

Kom je uit een gezin waar men het niet zo nauw neemt met tafelmanieren dan geeft dat geen problemen tot je ergens anders eet. Hier valt het direct op dat al beginnen met de maaltijd terwijl de gastheer of – vrouw het bestek nog niet heeft opgepakt, een pijnlijke start van het diner is. Met alleen een vork eten, praten met volle mond, geeuwen of naar het toilet gaan; zoiets staat zeer onbeleefd wanneer je gast bij een diner bent. Voor een koninklijk diner of prinselijke lunch moet je worden uitgenodigd. Bekend is de ‘Uitblinkerslunch’ waar prins Willem-Alexander en prinses Maxima Nederlanders ontvangen die bijzondere prestaties hebben geleverd. Dat kan de ‘Beste buur’ of ‘Secretaresse van het jaar’ zijn. Wat nu als je daar zit met al dat bestek en die verschillende glazen en je weet eigenlijk niet wat daar mee aan te moeten? “In dat geval”, vertelt Gerard de Haan, “kijk je naar de andere personen aan de tafel. ‘Gluren naar de buren’ noem ik dat. Zorg dat de anderen je net even voor zijn in tempo zodat je hun wijze van tafelen kunt kopiëren”.

Met je handen eten?

Je kunt natuurlijk ook doorslaan in wijze van lunchen of dineren. Sommige spijzen moet je gewoon met de handen eten. Van het brood dat op tafel staat breek je een stukje af, met vork en mes is dit geen doen. Staat er piepkuiken of gevogelte op het menu dan zal er ook een vingerkommetje met water en een schijfje citroen staan om uw vingers mee te reinigen. Gewoon kluiven dus!

Toen Max Kohnstamm, particulier secretaris van koningin Wilhelmina, voor het eerst met de vorstin en prinses Juliana dineerde stonden er asperges op het menu. Kohnstamm en zijn vrouw dachten ‘Tja, hoe doe je dat nu’. Wilhelmina had dat direct door (goede eigenschap van een gastvrouw) nam een asperge op en zei: “wij eten ze met onze vingers”. Asperges worden met de linkerhand, ondersteund met de vork in de rechterhand, naar de mond gebracht, maar het is ook geen probleem om de asperges in stukjes te snijden.

Zo kan het ook

Gerard de Haan heeft ook nog een tip. Wanneer je uit eten gaat bij vrienden of collega’s dan neem je, met de beste bedoelingen, een bos bloemen mee. De gastvrouw of gastheer heeft eigenlijk geen tijd om het boeket in een vaas te zetten, maar vindt het onbeleefd om er niets mee te doen en zet de bloemen in een emmer. Je kunt dit voor zijn door de voorafgaande dag bij de gastheer of gastvrouw een boeket te brengen of te laten bezorgen. Als je dan voor het diner arriveert dan staat dat boeket er al en geeft het een cachet verhogend effect.

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here