Dementie – Kunstbeleving haalt dementen uit sociaal isolement

Werelddag Dementie – Kunstbeleving haalt dementen uit sociaal isolement. Cursisten van CVO provincie Antwerpen laten dementen kunst beleven in Middelheimmuseum

CVO-Cursisten Tom Van Cleef en Els Tavergne werkten samen met de dienst publiekswerking van het Middelheimmuseum een uniek programma uit voor kunstbeleving gericht op mensen met dementie. Ze maakten deze wandeling in het kader van hun opleiding ‘Museumgids’ van het provinciaal Centrum voor Volwassenenonderwijs. Inspiratie vonden ze in een gelijkaardig succesvol project in New York. Gedeputeerde Inga Verhaert looft de creativiteit die het volwassenonderwijs stimuleert: “Het CVO van de provincie Antwerpen gaat dit project ruimer verspreiden en zal na het Middelheimmuseum nu ook een aangepast programma creëren voor het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen en in het Speelgoedmuseum van Mechelen. Wij hopen hiermee, samen met de studenten, dementen meer uit hun sociaal isolement te halen.”

Het Centrum voor Volwassenenonderwijs (CVO) van de Provincie Antwerpen biedt uiteenlopende opleidingen aan. Zo ook de opleiding Gids/Reisleider, een opleiding die vooruitblikt op de toeristische uitdagingen van de toekomst. CVO Provincie Antwerpen is een voortrekker in deze opleiding voor creatief denkende Gids/Reisleiders. Met open blik op, en zin in een nieuwe manier om reizen te begeleiden en/of te gidsen in steden of musea. In een eerste basisjaar wordt theoretisch en praktisch het fundament gelegd voor het finaliteits- of specialisatiejaar. Er is een rijk aanbod aan specialisaties zoals bv. ‘Kunst- en Cultuurstad Antwerpen of Mechelen’, ‘Reisleider Vlaanderen’ of ‘Reisleider Europa’.

In juni 2014 werd het finaliteitsjaar ‘Museumgids’ afgesloten. Twee studenten, Tom Van Cleef en Els Tavergne, werkten voor het Middelheimmuseum een rondleiding uit voor mensen met beginnende en matige dementie.

Kunstbeleving haalt dementen uit sociaal isolement

Mensen met dementie vormen een steeds grotere groep in onze samenleving. Velen onder ons staan meestal nogal angstig en daarom een beetje onwennig tegenover deze mensen. Op basis van informatie van het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen vzw, woont naar schatting 70% van de mensen met dementie thuis en is hun mantelzorger hun steun en toeverlaat. De overige 30% wordt verzorgd in woonzorgcentra. Speciale rondleidingen voor mensen met dementie hebben als doel deze mensen naar buiten te laten komen en zo samen met de mantelzorger of als groep uit een woonzorgcentrum op stap te gaan en in een ontspannen sfeer van kunst te genieten. Dat heeft een unieke invloed op de onderlinge relaties. Het wordt een wonderlijke ervaring – ver weg van de dagelijkse zorgsfeer.

Twee cursisten van het CVO, Tom Van Cleef en Els Tavergne, hebben als stageopdracht in het Middelheimmuseum een fantastisch programma voor kunstbeleving, gericht op mensen met dementie, uitgewerkt. Ze deden dit in navolging van het internationale project opgestart door het MoMa in New York in 2007. In oorsprong was het programma bedoeld om de relatie tussen de persoon met dementie en hun mantelzorger op een warme en mooie manier positief te beïnvloeden. Als navolgers van dit programma hebben Tom en Els er voor gekozen ook mensen met dementie die in woonzorgcentra wonen, bij dit project te betrekken.

dimentie

Els Tavergne: “Kunst kan een belangrijk middel zijn om in contact te komen met gevoelens en gedachten van mensen met dementie. Het uitgangspunt van de rondleiding is dat die een waardevolle ervaring moet zijn voor elke deelnemer. Er wordt de nodige tijd genomen bij elk kunstwerk voor elke deelnemer. Iedereen heeft een stoeltje of zit in een rolwagen en kan dus vrij comfortabel genieten van het moment. Er wordt ook gezorgd voor een haast onmerkbare structuur die de deelnemers een veilig gevoel geeft. Op deze wijze ontstaat een ontspannen sfeer. Een speelse en humoristische aanpak is vaak de beste manier om met de dementerende om te gaan. De museumgids is bovendien niet alleen. Hij of zij wordt bijgestaan door een medewerker die de praktische aspecten in het oog houdt terwijl de gids met overgave kan ingaan op de reacties van de deelnemers.”

Deze rondleidingen geven op een bijzondere en intense manier ruimte aan mensen met dementie. De ervaring van Els en Tom leerde hen dat kunst een prachtig medium is om mensen bijna letterlijk uit hun schelp te halen. Ook mensen die hun leven lang nooit in een museum zijn geweest, komen met verhalen: het beeld van een indiaan bracht een deelnemer er toe het verhaal van “Wounded Knee” te vertellen bijvoorbeeld – hij had er zoveel over gelezen vroeger. Het zijn ontroerende momenten…

Wandelingen in het Middelheimmuseum

Op 3 en 17 oktober worden de eerste officiële rondleidingen georganiseerd. Ze zijn nu al volzet. Geïnteresseerde groepen kunnen zich nog inschrijven voor rondleidingen op 26 september, 10 oktober en 24 oktober.

Rafaelle Lelièvre van het Middelheimmuseum gelooft in dit initiatief: “Als mensen met dementie de kans krijgen om kunst te beleven, heeft dit een positieve invloed op hun gezondheid. De museumgids gaat 4 tot 6 kunstwerken bepalen binnen een gekozen thema. In het Middelheimmuseum werd er bijvoorbeeld gekozen voor ‘Macht & Onmacht’ of ‘Beweging te Land, ter Zee & in de Lucht’. Er worden vragen gesteld die leiden tot de observatie van het kunstwerk, om dan over te gaan naar beschrijving van het kunstwerk. Wat zien de deelnemers in het kunstwerk? Natuurlijk zijn er geen foute antwoorden! Om vervolgens tot interpretatie te komen en van daaruit linken te leggen naar de persoonlijke levenssfeer. Alles draait rond de deelnemers, met het oog hen een aangename (kunst)ervaring te bezorgen. Vanaf maart 2015 kunnen er ook nieuwe rondleidingen geboekt worden.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here