Herbestemming voor religieus en militair erfgoed

Cryptezaal Ursulineninstituut Copyright Kempens Landschap James Van Leuven
Cryptezaal Ursulineninstituut Copyright Kempens Landschap James Van Leuven

Europees project Heritage Recycled pakt uit met resultaten

Herbestemming voor religieus en militair erfgoed
De afgelopen 3 jaar werkte Kempens Landschap samen met de Engelse partners ‘The Churches Conservation Trust’ en ‘Suffolk Mind’ aan de herbestemming van erfgoed in de regio’s Antwerpen (BE), Norfolk en Suffolk (UK). Zo kregen bijvoorbeeld de cryptezaal van het Ursulineninstituut in Onze-Lieve-Vrouw-Waver en het spoorwegfort van Duffel een herbestemming. In september loopt het Europees project Heritage Recycled (HERE) af en worden de resultaten voorgesteld.

Een nieuw leven voor erfgoed, Heritage Recycled
Sinds 2011 is Kempens Landschap hoofdpartner in het Heritage Recycled project, dat onderdeel uitmaakt van het Interreg IVA 2 zeeën subsidieprogramma van de Europese Unie. Dit programma is er op gericht organisaties langs beide kanten van het Kanaal met elkaar te laten samenwerken rond diverse thema’s. Zo vonden The Churches Conservation Trust en Kempens Landschap elkaar in een streven naar het gezamenlijk ontwikkelen van een betere werkmethode voor de herbestemming van onroerend erfgoed. De herbestemming van kerkelijk, militair en ander grootschalig patrimonium blijft immers een enorme uitdaging. Niet alleen in Vlaanderen, maar ook over de landsgrenzen heen.

Grensoverschrijdende aanpak
Gedurende de loop van het project zijn door middel van wisselende plaatsbezoeken aan de vijf betrokken sites in Vlaanderen en Engeland, stages en talloze overlegmomenten de ideeën gegroeid die uiteindelijk de kern vormen van een methodologie omtrent de herbestemming van erfgoed. In deze handleiding wordt de nadruk gelegd op enkele cruciale deelaspecten van het herbestemmingsproces die mede de slaagkansen van een project bepalen.

Zo wordt in het eindrapport onder andere aandacht besteed aan energiebesparing bij monumenten. Religieus erfgoed, waarbij de grootte van de ruimtes vaak tot aan de hemel reikt, vormt hierin de grootste uitdaging. Heritage Recycled zocht naar antwoorden, van algemene richtlijnen in beide landen tot kant-en-klare oplossingen als voorbeeld.

Naast duurzaamheid is er ook oog voor onderwerpen zoals het gebruik en herstel van historische bouwmaterialen waarin de Engelse expertise van belang was, alsook de toegankelijkheid van monumenten. Tenslotte dient zeker het financiële luik te worden vermeld, waarbij een handleiding is opgesteld voor erfgoedverenigingen die een businessplan willen opstellen voor hun herbestemmingsproject. Alle resultaten van het project zijn binnenkort terug te vinden op de website www.heritagerecycled.eu.

Cryptezaal Ursulineninstituut   Copyright  Kempens Landschap James Van Leuven
Cryptezaal Ursulineninstituut Copyright Kempens Landschap James Van Leuven

Een toekomst voor het Ursulineninstituut in de startblokken
Naast documentatiemateriaal heeft Kempens Landschap met Heritage Recycled ook gezorgd voor het verschil op het terrein. Covoorzitter Inga Verhaert: “Eén van de parels waarbij Kempens Landschap expertise inbrengt en waar herbestemming aan de orde is, is het Ursulineninstituut in Onze-Lieve-Vrouw-Waver. Mede dankzij dit Europese project kon de herbestemming van de cryptezaal onder de kloosterkerk tot multifunctioneel gemeenschapscentrum worden gerealiseerd. Origineel gebouwd als theaterzaal, was de cryptezaal later als gymnastiekzaal en uiteindelijk louter als depotruimte in gebruik genomen. Anno 2014 is de cryptezaal via de gemeente open voor het publiek en biedt het ruimte aan circa 200 personen. Hiermee is alvast de start gegeven voor een herwaardering van deze prachtige ruimte en bovenliggende kerk.”

De herbestemming van de cryptezaal is een pilootproject binnen het domein van het Ursulineninstituut. Samen met de zusters Ursulinen als eigenaar en de verschillende betrokken partners op de site, werkt Kempens Landschap als advies verlenende instantie mee aan het uitstippelen van een nieuwe toekomst voor het totale Ursulineninstituut.

Fort van Duffel, open voor iedereen
Het tweede project van Kempens Landschap dat binnen Heritage Recycled is vertegenwoordigd, is het spoorwegfort van Duffel. Covoorzitter Peter Bellens: “Op minder dan vijf jaar tijd heeft Kempens Landschap de herbestemming van dit strategische fort gerealiseerd. Mede dankzij Heritage Recycled kon onder andere de historische wal worden gereconstrueerd. Bij de herbestemming van het fort van Duffel is veel aandacht besteed aan de toegankelijkheid met behoud van haar erfgoedwaarden. Er werden maatregelen genomen voor andersvaliden zoals afgeplatte kasseien en een hellend vlak voor bezoekers van de tentoonstellingsruimte. Toegankelijkheid houdt evenwel ook in dat alle bezoekers gemakkelijk informatie kunnen terugvinden en dat deze duidelijk is weergegeven.”

Het fort van Duffel is herbestemd met zorg voor de schuilplaatsen van de vleermuizen, met aandacht voor erfgoed- en natuureducatie en ruimte voor verpozing in de brasserie. Er zijn gegidste bezoeken mogelijk; het fort is open van dinsdag tot zondag, van 11u tot 21u. Meer info: www.fortduffel.be

Eindigen in schoonheid
Het Heritage Recycled project loopt ten einde in september en om dit in de kijker te zetten, organiseren de betrokken partners een slotevenement op 10 september in het Engelse Norwich. Hier zullen alle resultaten van het project worden voorgesteld en zal er een blik worden geworpen op de toekomst. Kempens Landschap werkt alvast verder aan herbestemmings- en andere dossiers in onze streek en wie weet helpt een schietgebedje voor Europese steun?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here