Column: Verlangen naar gezag, niet naar macht

Willem_de_Zwijger

Column. “Bevrijding zonder houvast geeft leegte.” Dat zei sociologe Christien Brinkgreve  in een interview in De Telegraaf. Dat is de situatie waarin onze samenleving verkeert. We zijn bevrijd van bevoogding, een geluk, maar we  kennen geen boodschap meer om op te leunen. Kortom, we weten waarvan we vrij zijn maar niet waarvoor. Een probleem waar meerdere politieke partijen mee worstelen en geen pasklaar antwoord op weten. 

Daarom zijn zo veel mensen grof. Ze schelden elke mens met een mening de huid vol. Ge moet er eens Facebook op nalezen. Want wie zelf geen boodschap te verspreiden hebben, houden nog slechts kritiek als waarheid over. En dus zijn veel mensen fel kritisch. Kritisch voor iedereen en alles, behalve voor zichzelf en hun eigen gelijk. Eén van mijn slagzinnen is niet voor niks: “Gelijk hebben heeft iedereen, zeker ’s morgens voor de spiegel. Maar gelijk krijgen in de loop van de dag…. is wat anders.”

Wat dat gelijk dan wel mag zijn, weten ze niet eens. Want ze staan nergens voor. Dat gebrek aan houvast om rechtop te blijven maakt mensen woest. Woest uit angst. Het is buiten koud, als alles vijandig is. Je moet de mensen eens observeren die over de Grote Markt lopen of door een winkelstraat wandelen. Meer nog, je moet de gelovigen, die eigenlijk na een viering wat happy zou moeten zijn, een bekijken, als ze de St. Martinuskerk buitenkomen. Azijngezichten.

Het is ook binnen koud, als er geen vuur meer brandt. Er zit een smeekbede verborgen achter de actuele hufterigheid: wie heeft een boodschap voor mij waarvoor ik weer eens warm kan lopen? Christien Brinkgreve schreef over de leegte annex honger een boek, “Het Verlangen naar Gezag”. Als er nood is aan gezag, waarom horen de Kerken, die teruggaan op ‘Iemand’ die sprak met gezag, die smeekbede niet? Uit bescheidenheid? Toch niet omdat ze macht over een kleine rest verkiezen boven gezag voor de brede massa? Ook bescheidenheid kan aangeklede arrogantie zijn. Een humanistisch verbond in een stad als Aalst is misschien wel goed bezig, maar veel communicatie komt er niet. Laat staan dat er een menselijke band zou zijn met hun leden.

Mensen verlangen naar gezag, naar figuren of instanties die hen niet bevoogden maar die hen in vrijheid de weg tonen en die hun de waarden aanreiken om op het pad te blijven dat leidt naar geluk, vrede en vertrouwen. Het goede leven is niet een leven van losbandigheid maar van verantwoordelijkheid, weten we inmiddels. Zelfs overtuigde carnavalisten.

De dominee en de pastoor spelen die rol niet meer, zei Christien Brinkgreve in het eindejaarsinterview van De Telegraaf. Precies. Maar alle anderen die meenden in de plaats te kunnen komen, hebben ook al afgedaan.  Ofwel waren ze leugenachtig. ‘Marx was a god that failed’, schreef onlangs iemand. Het vooruitgangsgeloof vulde de leegte van het geloofsverlies niet. Groepen als Jebron en Emmaus zijn vooral bezig  zichzelf te bewierroken, vanuit hun grote gelijk. Een protestantse gemeente komt met moeite toe om overeind te blijven, laat staan dat ze kracht hebben een lijn uit te zetten. En de bankier die de toekomst op de beurs zette, bleek vooral zijn eigen zakken gevuld te hebben.

Ofwel waren ze drammerig. De dominee bleek achteraf gezien veel minder moraliserend te zijn geweest dan de domineeszoon. Het scheldend gepreek van deze laatste werkte te langen leste op de zenuwen. Freek de Jonge trekt inderdaad niet meer de volle zalen van weleer. De tsjeeven van weleer waren tsjeef tot in hun diepste vezels, maar menselijker en warmer dan de nieuwe generatie tsjeeven. Socialisten die aan meer denken dan hun derde reis naar Benidorm en hun nieuwe BMW of Alfa Romeo, zijn niet zo gemakkelijk te vinden. Als er dan al eens ideologische denkers zijn, botst het. Bij de liberalen staat een generatie met expertise te drummen om het sociaal-liberalisme de Dender in te duwen…

Wie blijft nog over? De staat? Zij zou met wetten ons gedrag bepalen. Maar als de seculiere staat optreedt als gewetenspolitie, wordt ze politiestaat. Kon je vroeger nog weigeren om in het biechthokje te stappen, dan kun je niet weigeren om te verschijnen voor de rechtbank.  En in Dendermonde krijg je dan nog dubbel je saus. Je zou van plezier bij Mireille, mama van JJ, op de schoot gaan zitten.

De wil van de staat is te veel macht, te weinig gezag. Mensen houden sowieso al niet van de staat, nog minder als zij zich bezondigt aan regelneverij. Die regels variëren bovendien naar gelang de partijen aan de macht. Het geweten werd een speelbal van de wet.

Er is nood aan gezag zonder macht. Priesters en dominees waren te zeer de schriftgeleerden met macht uit het evangelie geweest die stonden tegenover Jezus die sprak met gezag. We hebben nieuwe Jezussen nodig, ook in een stad als Aalst. Er is een rol voor de nieuwe burgemeester. Hij kan die rol spelen, maar hij moet dat willen. En tijd overhebben om er aan te denken. Want zijn coalitietrein is nog altijd geen tgv. De sociale wagon geraakt maar niet aangekoppeld en CD&V weet nog niet goed waar ze in de trein willen zitten, of misschien liever rechtstaan, om er rapper af te springen. Een Daensjaar zou meer kunnen zijn dan het Aalsterse Vlaams-Nationalisme te versterken, maar wil en an het gepensioneerdenclubje van het Priester Daensfonds. Kunnen ze Daens vertalen naar vandaag…?

Het verlangen van de samenleving naar gezag is groot. Er kunnen gezagdragers opstaan,  als ze woorden van vertrouwen spreken, waarden van menselijkheid aanreiken. Maar dan moeten  ze ook intellectueel ernstig zijn.

Laten we hopen dat  de leiders van vandaag niet in de verleiding vervalt om de macht belangrijker te vinden dan het gezag voor de brede massa.  De pastoors en de dominees hebben al lang de boot gemist. Hun achterhoedegevechten zijn spielerei in de mensheid. Weet je wat het ergste is… dat de slachtoffers van het gebrek aan gezag en teveel aan macht de gewone mensen zonder houvast zijn. En die groep wordt elke dag groter…

Maar denk eraan het is niet nodig te hopen om te ondernemen, noch te slagen om te volharden.

Willem De Zwijger.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here