T-ALL, een vorm van leukemie die vooral kinderen treft

Onderzoek werpt nieuw licht op mechanismen van T-ALL, een vorm van leukemie die vooral kinderen treft. Acute lymfatische leukemie (ALL) is de meest voorkomende kanker bij kinderen onder de 14 jaar. Bij een optimale behandeling geneest momenteel zo’n 75% van de kinderen, doch de behandeling is gebaseerd op zware chemotherapie met vele nevenwerkingen. Onderzoekers van VIB, KU Leuven en UZ Leuven hebben in samenwerking met internationale onderzoeksteams nieuwe genetische mutaties geïdentificeerd die leiden tot T-ALL, een variant van ALL. Ze ontmaskeren het ribosoom, de moleculaire machine in de cel die zorgt voor de aanmaak van eiwitten, als zwakke plek van leukemiecellen. Uit hun onderzoek blijkt ook dat er een verschil is tussen T-ALL bij volwassenen en kinderen. Beide vindingen kunnen belang hebben in de zoektocht naar een betere therapie voor T-ALL.

Jan Cools (VIB/KU Leuven): “We hebben ontdekt dat er een duidelijk genetisch verschil is tussen T-ALL bij kinderen en bij volwassenen. Dit kan een verklaring zijn waarom volwassenen minder goed op de huidige therapie reageren.”

Stein Aerts (KU Leuven): “Dit is een mooi voorbeeld van de kracht van genoomsequenering voor kankeronderzoek. Nieuwe technologiën en grootschalige bioinformatica laten ons toe veel meer gegevens tegelijkertijd te bestuderen. Hierdoor ontdekken we verbanden die we vroeger onmogelijk konden vinden.”

T-cel acute lymfatische leukemie (T-ALL)
Bij leukemie verloopt de vorming van witte bloedcellen verstoord. De cellen in het beenmerg die zouden moeten uitgroeien tot witte bloedcellen, nemen ongecontroleerd in aantal toe zonder volledig te volgroeien. Deze onvolgroeide bloedcellen brengen de productie van normale bloedcellen in het gedrang. Dit maakt patiënten gevoeliger voor infecties. Leukemie komt voor in verschillende vormen; bij T-ALL ontstaat er op heel korte tijd een ophoping van onvolgroeide witte bloedcellen. Bij een optimale behandeling, met chemotherapie, geneest momenteel zo’n 75% van de kinderen. Bij volwassenen ligt de kans op genezing onder de 50%. Chemotherapie gaat wel gepaard met veel nevenwerkingen. De zoektocht naar een meer specifieke behandeling kan alleen starten als geweten is wat T-ALL veroorzaakt.

7 nieuwe genen met een sleutelrol in T-ALL geïdentificeerd

T-ALL ontstaat enkel als er fouten voorkomen in verschillende genen tegelijkertijd. Het is belangrijk te achterhalen welke genen een sleutelrol spelen. Kim De Keersmaecker, Zeynep Kalender Atak, Jan Cools en Stein Aerts identificeerden nu een reeks genetische defecten in 15 belangrijke genen, waarvan 7 voorheen nog nooit geassocieerd werden met T-ALL Hiervoor analyseerden ze de meer dan 20.000 genen van 67 T-ALL-patiënten met behulp van next-generation sequencing. Deze techniek laat het toe om zeer snel het volledige DNA van gezonde en zieke mensen te analyseren en te vergelijken.

Een verschil tussen volwassenen en kinderen

De Leuvense onderzoekers ontdekten ook een verschil tussen T-ALL bij kinderen en bij volwassenen. T-ALL bij volwassenen bevat aanzienlijk meer mutaties dan bij kinderen. De leukemiecellen bij volwassenen hebben daarenboven mutaties in andere genen dan bij kinderen. Dit genetische verschil kan een mogelijke verklaring zijn waarom volwassenen minder goed op de huidige therapie reageren.

Een zwak punt van leukemiecellen ontbloot

RPL5 en RPL10, twee van de nieuw geïdentificeerde genen, maken deel uit van het ribosoom: dit is het complex in de cel dat eiwitten aanmaakt. De wetenschappers tonen hiermee voor het eerst aan dat defecten in het ribosoom ook een kankerverwekkende rol kunnen spelen. Experimenten in gistcellen bevestigen dat mutaties in RPL10 inderdaad een verandering van het ribosoom veroorzaken.

Kim De Keersmaecker (VIB/KU Leuven): “Dit zou een zwak punt kunnen zijn van de leukemiecellen: alle cellen hebben goed werkende ribosomen nodig om te overleven en te groeien. Deze ‘defecte’ ribosomen in de leukemiecellen zijn misschien wel een nieuw geschikt doelwit voor de ontwikkeling van doelgerichte therapie.”

Vragen

Aangezien dit onderzoek veel vragen kan oproepen, kan iedereen met vragen over dit medisch onderzoek terecht op patienteninfo@vib.be.

Dit is een project dat mogelijk gemaakt werd via een toelage van de Stichting Tegen Kanker waarmee de KU Leuven een HiSeq2000 Illumina sequencing toestel kon aankopen dat essentieel was voor dit onderzoek. Andere financiering van dit onderzoek: KU Leuven (SymBioSys), FWO-Vlaanderen, European Research Council (ERC), IUAP.

VIB
VIB is een non-profit onderzoeksinstituut in de levenswetenschappen, met 1200 wetenschappers die onderzoek verrichten naar de moleculaire mechanismen achter de werking van het menselijk lichaam, planten en micro-organismen. Door een hecht partnerschap met vier Vlaamse universiteiten – UGent, K.U.Leuven, Universiteit Antwerpen en Vrije Universiteit Brussel – en een stevig investeringsprogramma bundelt VIB de krachten van 70 onderzoeksgroepen in één instituut. Hun onderzoek heeft tot doel de grenzen van onze kennis fundamenteel te verleggen. Met zijn technologie-transfer beoogt VIB de omzetting van onderzoeksresultaten in producten ten dienste van de consument en de patiënt. VIB ontwikkelt en verspreidt een breed gamma aan wetenschappelijk onderbouwde informatie over alle aspecten van de biotechnologie. Meer info op www.vib.be.

KU Leuven
De KU Leuven, opgericht in 1425, is de grootste universiteit van België. Als vooraanstaande Europese onderzoeksuniversiteit biedt zij talrijke Nederlands- en Engelstalige academische programma’s aan, gevoed door interdisciplinair onderzoek van hoog internationaal niveau, zowel in de universiteit zelf als in haar universitaire ziekenhuizen. Meer dan 6.000 onderzoekers uit meer dan 120 landen leggen zich toe op zowel nieuwsgierigheidsgedreven en strategisch grensverleggend onderzoek, als gericht en vraaggedreven onderzoek. De interactie met externe partners is zeer intens. De KU Leuven biedt driejarige Bachelor- en één- of tweejarige Masterprogramma’s aan in praktisch alle wetenschapsdisciplines. Doctoral Schools organiseren de internationale PhD-programma’s voor bijna 3.500 doctorandi. Leuven is een veilige, aangename en internationale stad, met een bruisende studentengemeenschap, op een boogscheut van Brussel, Parijs en Londen. www.kuleuven.be

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here